hsp

Onderprikkeling

Balanceren tussen onder- en overprikkelingOnderprikkeling

Balans houden als je hooggevoelig bent kan een enorme uitdaging zijn

Door alle geschreven stukken over het onderwerp hooggevoeligheid zou je haast denken, dat overprikkeling de enige uitdaging voor een hooggevoelige is. Niets is minder waar.

Steeds vaker ontvang ik hooggevoelige klanten waar sprake is van onderprikkeling. De aanpak voor onderprikkeling is toch echt heel anders dan bij overprikkeling.

Wat kan jezelf als hooggevoelige, professional of iemand in de omgeving van een hooggevoelige doen om ondersteuning te bieden bij het behouden van een goede balans?

Balanceren tussen onder- en overprikkeling en het vinden van de voor jou juiste weg.

Wat is onderprikkeling?

Onderprikkeling betekend letterlijk dat een hooggevoelige persoon onvoldoende prikkels ontvangt om zichzelf positief in het leven staande te houden.

Ik hoor vaak van mijn klanten, dat adviezen van huisartsen, andere professionals en uit de omgeving erg goed zijn opgepakt. De meest gehoorde adviezen, die op deze momenten gegeven worden:

  • Neem je rust
  • Doe even niets
  • Geniet in stilte
  • En vermijd zoveel mogelijk prikkels van buiten af

Alleen als er sprake is van onderprikkeling, dan zijn dit de adviezen die haaks op de ontwikkeling en voortgang van het gevoel van een hooggevoelig persoon staan.

Sterker nog de adviezen zorgen vaak  voor een volledig geïsoleerd en erg down (depressief) gevoel. Hoe langer een hooggevoelig persoon het geïsoleerde gevoel ervaart, des te langer het duurt voordat hij of zij weer uit een periode van onderprikkeling komt.

Hoe herken je onderprikkeling in de praktijk?

Onderprikkeling herken je bij een hooggevoelige met name in het energieniveau. Hooggevoeligen zitten als ze lekker in hun vel zitten altijd vrij hoog in hun energie. Ze zijn vaak enorme energiegevers en inspiratiebronnen voor anderen.

Vaak zie je in de praktijk dat een hooggevoelige makkelijk kan doorschieten van het gevoel van overprikkeling naar onderprikkeling. De lijn tussen beiden is flinterdun en het is dan ook ontzettend belangrijk om je hier als hooggevoelige bewust van te zijn.

Ik zal je een praktisch voorbeeld geven van één van mijn klanten. Mijn klant is zich al erg bewust van overprikkeling. Alleen nog niet van de impact van onderprikkeling bij haar zelf:

“Na een hectische dag met ontzettend veel waarnemingen en gebeurtenissen in mijn gevoel kom ik ’s avonds compleet leeg thuis. Ik ervaar een verhoogde spierspanning en merk dat ik alle waarnemingen en gebeurtenissen voor mezelf nog géén plek heb kunnen geven.

Overprikkeling. Ik neem bewust en met volle aandacht tijd voor mezelf. Mijn telefoon zet ik op stil en ook prikkels van licht en geluid in mijn woonkamer vermijd ik. Ik kies voor een avond op de bank met kaarslicht. Het voelt goed om met volle aandacht even de rust en aandacht voor mezelf te nemen.

Sterke bewustwording van overprikkeling én een geweldige toepassing van mijn klant om daadwerkelijk de prikkels van haar overprikkeling te laten zakken. Alleen schiet ze uiteindelijk door naar onderprikkeling.

“De volgende dag sta ik op. Ik bel met een vriendin en geef aan dat ik nog steeds ontzettend moe ben. Ik ontvang het advies om te luisteren naar mijn lichaam en toe te geven aan de rust die ik nodig heb. Uiteindelijk besluit ik om mezelf de dagen in het weekend te gunnen.

Op deze dagen gebeurd er weinig. De rust in de ochtend ervaar ik op de eerste dag nog als prettig. In de middag merk ik al dat ik begin te schommelen naar ‘negatieve’ gedachtenpatronen. Ik doe letterlijk niets, zoals ik het advies van mijn vriendin ook heb ontvangen. In de avond merk ik dat ik na één dag alles te negeren, géén contact te hebben gehad met anderen, géén input heb ontvangen, dat ik de energie letterlijk uit mijn lijf voel stromen.

In de avond kruip ik mijn bed in en voel ik me nutteloos en vooral kansloos. Ik kruip weg onder de dekens en spreek mezelf toe dat er morgen weer een dag is. De volgende dag sta ik al enigszins moedeloos op. Nog een dag niets doen en verplichte rust. Ik voel me onderhand een ‘dood’ vogeltje, dat voor zich uit zit te staren op de bank. Alles in mijn lijf schreeuwt om in beweging te komen. Alleen ben ik in deze paar dagen ‘rust’ volledig leeg gelopen. Ik kan nergens meer de energie in mezelf vinden om überhaupt nog iets te ondernemen.

Het plezier dat ik normaal in alles voel, is compleet weg. De energie die ik normaal heb, is compleet weg. Mijn positieve en enthousiaste kijk op de wereld, is compleet weg. Ik voel me sober, mat, niets interesseert me meer en voel me neigen naar depressiviteit. Ik weet niet wat er gebeurd en ook niet wat ik nu kan doen om hier uit te komen!

Uiteindelijk meld ik me ziek op mijn werk. Na een tijdje bel ik de huisarts voor een afspraak. Ik kan dezelfde dag nog terecht. Advies; neem rust en tijd voor jezelf. En daar zit ik dan weer thuis tussen 4 muren, die inmiddels letterlijk op me afkomen en ik voel mezelf steeds verder wegglijden. Ik begrijp er niets van. Alle adviezen volg ik tenslotte tot zover allemaal op. De rust sterkt me niet, laad me niet op en er gebeurd niets richting positieve gevoelens.”

Conclusie: Onderprikkeling

Overduidelijk sprake van onderprikkeling, concludeer ik vrij snel tijdens de intake met deze klant. Na ons eerste gesprek geef ik haar het advies om weer iets te gaan doen wat ze leuk vind en juist weer prikkels voor haar zelf op te zoeken. Stap voor stap en niet te snel.

Het kost haar moeite om de eerste stappen te zetten.

  • Ze begint met handwerken waar ze altijd veel plezier aan beleefde. Stralend ontvang ik haar eerste enthousiaste bericht.
  • Ze zoekt haar sociale contacten weer op. Ze was bang dat het haar energie zou kosten en ze merkt dat ze weer intens geniet van het contact en het gevoel om onder de mensen te zijn.
  • Ze word geprikkeld door een documentaire en legt de verbanden naar haar werk. Enthousiast maakt ze aantekeningen, die ze op haar werk weer zou kunnen gebruiken.

Langzaam ervaart ze door juist weer dingen te gaan doen, dat haar energie terug begint te komen. Een paar weken later zit ze al met een enorme verhoging in haar energieniveau bij mij aan tafel. Ze wil nu graag begrijpen wat er gebeurde en waarom haar gevoel zó snel switchte van overprikkeling en een ‘on-top-of-the-world’ gevoel naar een laag en haast depressief gevoel.

De adviezen die mijn klant heeft ontvangen sluiten vaak prima aan bij ‘normale’ mensen. Alleen voor een hooggevoelig persoon, die veel prikkels nodig heeft om energie vast en in balans te houden is dit niet altijd het meest passende advies.

Sterker nog als je als hooggevoelig persoon dit advies één op één letterlijk op volgt, zonder bewust te zijn van wat jezelf nodig hebt, dan schiet je zeer waarschijnlijk door naar een bepaalde mate van onderprikkeling. En als je daar dan onverhoopt beland, dan is het van belang dat jouw directe omgeving weet dat je juist nu ‘actie’ zou moeten ondernemen en géén complete rust voor jezelf.

Balanceren tussen onder- en overprikkeling

Onder- en overprikkeling liggen erg dichtbij elkaar. Ben jij hooggevoelig, dan is het ontzettend belangrijk om voor jezelf te onderzoeken of je al eens onderprikkeling hebt ervaren. Jouw eigen ervaring van onderprikkeling geeft je namelijk de kennis en informatie, die jij nodig hebt om het een volgende keer eerder voor jezelf te herkennen.

Maak voor jezelf eens een praktische lijst met dingen die jij leuk vind om te doen en dingen die jou energie geven. Hang deze lijst voor jezelf op in huis op een plek waar je regelmatig langs loopt.

Op het moment dat je dan de eerst volgende keer onderprikkeling herkent, dan weet je nu dat voor jou niet hét advies geld om volledige rust te nemen en niets te doen. Je loopt naar de lijst die je hebt opgehangen en gaat juist de voor jou leuke dingen doen.

Is het makkelijk? Nee. Kan je jezelf hier in versterken? Absoluut. Doen en ervaren. Zodat je voor jezelf een steeds sterkere balans tussen onder- en overprikkeling kan realiseren.

Hoe vaker je oefent, hoe makkelijker het zal zijn. En als je het lastig vind om het alleen te doen. Betrek dan jouw omgeving in jouw signalen van onderprikkeling, zodat ze dit bij jou kunnen herkennen en jou letterlijk scherp kunnen houden.

Blijf je het een enorme uitdaging vinden om te balanceren tussen onder- en overprikkeling? Voel je dan altijd vrij om contact met mij op te nemen. Ik versterk je graag in het behouden van jouw balans tussen beiden.

Inspirerende groet,

Hilda Clevering

Hooggevoelig overprikkeling

OverprikkelingOverprikkeling

Stop! Ik kan géén prikkels meer ontvangen

Ik ben hooggevoelig en overprikkeling is inmiddels een vanzelfsprekende factor in mijn leven.

Soms kan een moment van overprikkeling mij ook nog ontzettend overvallen. Ondanks dat ik weet wat ik het beste kan doen, betekent het voor mij niet, dat ik overprikkeling in het moment als prettig ervaar. Het dwingt me om me letterlijk even terug te trekken uit mijn dagelijkse en sociale leven. Simpelweg, omdat het me anders nog meer tijd kost om er weer uit te komen. Gelukkig brengt de chaos van overprikkeling mij altijd weer nieuwe en heldere inzichten. Het is voor mij een positieve houvast om weer even een paar dagen van overprikkeling door te gaan.

Overprikkeling overvalt me

In een paar dagen tijd stapelen ervaringen en belevingen zich in een razend snel tempo op. Ontmoeten van nieuwe mensen, nieuwe locaties en het nemen van andere routes dan dat ik gewent ben. Ieder moment beleef ik volledig in het nu en met volle aandacht. Alle details variërend van wegwerkers tot roofvogels of vlinders die ik op mijn weg zie passeren. Allemaal signaleer ik ze, geniet ik ervan en vervolgens sla ik ze allemaal op.

De nieuwe mensen, die ik ontmoet en waar ik gesprekken mee voer, voelen stuk voor stuk als een warm bad. Ik beleef in de gesprekken het gevoel van thuiskomen, vind herkenning en erkenning. De impact voelt als een geschenk en een prachtig cadeau. Alleen na 2 dagen van intense belevingen, waarin tijd een rol speelt, om van afspraak naar afspraak te gaan. Ervaar ik na 2 dagen letterlijk vliegen, dat ik overstroom van alle indrukken.

Help?! Het voelt als kortsluiting

Overprikkeling voelt als kortsluiting. Mijn lichaam voelt alsof het onder stroom staat. Het lijkt alsof alle spieren in mijn lichaam even willen laten weten, dat ze er zijn. Mijn spierspanning in mijn lichaam is ontzettend hoog en ook mijn ademhaling zit veel te hoog. Gehaast en gejaagd voel ik alle ervaringen en belevingen in mijn lichaam. Het lijkt alsof alle dingen zich letterlijk omhoog werken in mijn lichaam.

Ik voel een brok in mijn keel en zou niets liever willen dan ruimte maken en ontladen. Tranen vrij over mijn wangen voelen lopen. Om zo de enorme impact van gevoelens letterlijk uit me te laten stromen en weer ruimte te kunnen ervaren.

Ondanks alle prachtige ervaringen ervaar ik nu, dat ik in mijn manier van reageren voor mijn doen vlak ben. Normaal gesproken kan ik vol enthousiasme genieten van al deze gebeurtenissen. Met een grote lach op mijn gezicht. Alleen lijkt zelfs hier geen ruimte voor. Ik voel me letterlijk onder kortsluiting staan.

De meest simpele vragen. Het lukt me simpelweg niet om de antwoorden te vinden. Laat staan dat ik ook daadwerkelijk een reactie zou kunnen geven. Woorden vinden kost me moeite. Laat staan het vinden van de juiste woorden.

In de afgelopen jaren heb ik ontzettend veel manieren gevonden om weer ruimte te maken in mezelf. Ik heb nu helemaal géén zin om me overprikkeld te voelen en het gevoel van kortsluiting te ervaren. De strijd tussen mijn hoofd en gevoel is in één keer weer aanwezig. Terwijl deze voor mij, normaal gesproken, sterk met elkaar verbonden zijn.

Overleven in de chaos van overprikkeling

Het moment van kortsluiting voelt voor mij als even overleven. Het enige dat ik nu zou willen, is intens voelen. Voelen en weer in contact staan met mezelf. Ik realiseer me echter ook, dat er in deze chaos géén ruimte is om te voelen. Er zit maar één ding op; rust nemen en letterlijk ruimte creëren voor mezelf. Het is voor mij de enige manier om met kortsluiting om te gaan en weer terug te komen bij mezelf.

Ik sluit me even af van de wereld. Zet mijn telefoon op stil. De gordijnen trek ik dicht en ik laat een warm bad vol lopen met heerlijke olie. Even géén prikkels of nieuwe ervaringen, die binnen komen. Ik word letterlijk omarmt door het warme water in bad en voel eindelijk de scherpe spierspanning verdwijnen. Mijn lichaam ontspant en begint weer rustig te voelen.

Tranen komen vanuit het niets en stromen vrij over mijn wangen. Ontlading. Eindelijk, ik was er zo aan toe. Het warme bad, dat ik in de afgelopen dagen in al mijn contacten heb ervaren, brengt me nu letterlijk in een warm bad terug bij de ruimte voor en in mezelf.

Doorbraak! Vrijheid en overprikkeling doorstaan

Overprikkeling voelt voor mij als kortsluiting; het is voor mij als hooggevoelig persoon een overweldigende opstapeling van gevoelens, ervaringen en belevingen. Waarin de chaos, die voor mij bij overprikkeling hoort, me altijd weer brengt waar ik naar op zoek ben.

Rust, ruimte en het gevoel van vrijheid voor en in mezelf. Alle factoren, die ik nodig heb om als hooggevoelig persoon in mijn dagelijks leven te stappen en intens te kunnen genieten.

 

Hooggevoelig

Coachverhaal: Ik ben hooggevoeligHooggevoelig Coachverhaal_03012016

Hooggevoelig is soms best een uitdaging

Ik ben hooggevoelig. Al op een jonge leeftijd voel ik me anders. Toch voel ik ook een enorme druk om altijd mee te draaien in de maatschappij. Ik merk al snel dat ik verjaardagen en grote groepen mensen ontzettend lastig vind. Bewust ben ik me er op jonge leeftijd nog niet echt van, dat komt pas vele jaren later. Ik trek me graag terug. Schrijf als kind al graag en er is geen moment dat creativiteit niet aanwezig is in mijn leven. Dagdromen vind ik fantastisch en kleine details zie ik met de nodige eenvoud en vaak veel eerder dan mensen in mijn omgeving. Op het moment dat ik deze dingen deel, word er vaak over heen gepraat. Terwijl ik intens een gevoel beleef. Het doet me pijn om te ervaren, dat anderen dit niet kunnen voelen of zich niet hierin kunnen verplaatsen.

Vallen

Ik merk dat ik snel prikkelbaar ben en ook sneller vermoeid ben dan anderen. Op het moment dat ik vraag of zij geen last hebben van omgevingsgeluiden, word ik vaak raar aangekeken. Alsof ik iets heb gehoord wat er niet zou zijn.

Ik merk dat als iemand mij iets verteld, dat verhalen niet kloppen en iemand zich anders voordoet. Vaak voel ik wat er aan de hand is. Ook al verteld de ander dat het goed gaat, kan ik het niet nalaten om te vertellen dat het niet zo is en te benoemen wat er aan de hand is. Grote ogen van schrik kijken me vaak aan en mensen worden emotioneel en nemen afstand van mij. Ik begrijp niet wat er gebeurd. Het is toch logisch dat ik dit voel en aan de ander vertel. Mijn intenties zijn goed en zuiver.

Na meerdere ervaringen, besluit ik om me aan te passen aan anderen. Ik probeer mee te komen in de stroom en kijk om me heen hoe anderen leven. Mijn gevoel probeer ik weg te stoppen en te negeren. Ik hou mijn mond en doe met anderen mee.

Ondertussen merk ik dat ik steeds vermoeider ben. Thuis maak ik steeds vaker ruzie. Ik word opstandig en gooi al mijn woede en frustratie eruit. Mijn spieren zijn constant gespannen. Ik voel vaak tintelingen in mijn lijf en word steeds vaker in groepen heel snel licht in mijn hoofd en zie vlekken voor mijn ogen verschijnen. Mijn ademhaling krijg ik steeds moeilijker onder controle. Hyperventilatie, flauwvallen, woede en paniekaanvallen zijn het gevolg. Na de enorme pieken van fysieke en emotionele spanning, volgt de ontlading. Ontroostbaar lopen tranen in stromen over mijn wangen. De vermoeidheidsklachten worden steeds groter.

Op advies van mijn omgeving ga ik naar de huisarts na de zoveelste uitbarsting van mij. Ik krijg te horen dat mijn gedrag niet normaal is. Uiteraard begrijp ik dit wel, want niemand om me heen vertoond dit gedrag. Ik voel me nog sterker bevestigd in het gevoel van anders zijn en vooral niet normaal te zijn. Ik maak me zorgen over wat er met me aan de hand is.

De dokter besluit bloed af te nemen en diverse onderzoeken te doen. De uitslagen komen binnen en ze kunnen niets vinden. In combinatie met de vermoeidheidsklachten, krijg ik het advies om rust te houden. Er word aangegeven dat ik vermoedelijk een te lange periode een te hoge stressbelasting heb gehad.

Leren

Rust houden en met een algemene beschrijving bij een arts weg gestuurd worden én aan de andere kant horen; dat ik niet normaal ben en geen normaal gedrag vertoon. Ik schiet volledig in mijn hoofd. Wil het graag oplossen en in ieder geval niet abnormaal gevonden worden door mijn directe omgeving.

Ik trek me nog meer terug, schrijf meer, blokkeer in creatief zijn en mijn lege vellen papier vullen zich met de meest depressieve gedachten. Ik voel me neerslachtig en heb het gevoel dat ik de hele dag wil slapen en onder mijn dekens wil kruipen. Zodat ik geen last ervaar van de buitenwereld.

Na een periode besef en realiseer ik me ook, dat dit voor mij geen manier van leven is. Alle positiviteit lijk ik kwijt te zijn. Ik wil genieten van het leven en ik verdien zoveel meer dan een donkere kamer en een warme deken over me heen.

Internet speur ik af aan de hand van mijn klachten. Ik kom van alles tegen en kan me in vele dingen plaatsen. Uiteindelijk beland ik op een website waar een aantal testen zijn over hooggevoelig zijn. Ik herken me in de vele vragen die worden gesteld en beantwoord met de nodige eenvoud bijna meer dan 90% met “Ja”. Mijn gevoel is sterk en het is net alsof ik hier als persoon word beschreven. Ik zoek verder en kom verschillende aanbieders tegen, die me zouden kunnen ondersteunen. Uiteindelijk spreekt een praktische coach met creatieve werkvormen mij het meest aan. Ik besluit om direct actie te ondernemen; ik wil mijn situatie veranderen en weer gaan leven.

In het eerste contact met mijn coach voelt het alsof ik compleet word begrepen. Alle dingen die ik op noem in het gesprek, word helemaal niet raar tegen aan gekeken, laat staan abnormaal. Op het moment dat ik buiten sta, valt er een enorme last van mijn schouders. Ik voel ruimte in mezelf, kan weer ademhalen. En ik besef me ook dat ik er nog lang niet ben.

In de weken die volgen, leer ik zo ontzettend veel. Ik krijg allerlei huiswerkopdrachten mee. Waarin ik word uitgedaagd om mezelf weer te vinden. In mijn schrijven merk ik dat ik weer positiever word. Intens genieten van de kleine dingen, toveren weer een lach op mijn gezicht.

Opstaan

In de weken van coaching zet ik stappen vooruit. Alleen merk ik ook dat ik ontzettend gedreven ben en dat ik gisteren al alles zou willen beheersen. Mijn gedrevenheid word door mijn coach op momenten goed afgeremd, zodat ik niet mezelf voorbij schiet.

Ik merk dat ik weer ruimte begin te krijgen en positiever word. De belangrijkste dingen die hiervoor mij in bij hebben gedragen, zijn onderstaande punten:

– Voelen hoe een ander zich voelt is bijzonder. Het betekend niet dat het aan mij is om dit gevoel bespreekbaar te maken. Ik kan er mijn voordeel mee doen. Alleen is het aan de ander om het wel of niet te delen.

– Intens genieten van de kleine details en de waarneming hiervan. Ik mag het loslaten dat anderen het niet kunnen voelen. Het betekend niet dat dit afbreuk hoeft te doen aan mijn eigen intense gevoel. Ik neem nu bewust de momenten in mij op en geniet zelf intens. Ondanks dat een ander het wel of niet begrijpt.

– Ik hoef niet te voldoen aan de maatstaven die anderen zich in hun leven opleggen. Ik weet nu dat ik snel moe word van grote groepen, snel afgeleid ben en dat het me ontzettend veel energie kost om dan een gesprek te voeren. Bewuster maak ik keuzes of ik wel/ niet deze grote groepen op zoek. Op het moment dat ik goed in mijn energie zit, dan ga ik en blijf ik tot het moment dat ik me goed voel. Ongeacht dat een ander hier een opmerking over plaats.

Ik heb mezelf gevonden, door te werken aan mezelf. Mijn positiviteit en creativiteit is weer terug. Ik heb erkenning gevonden voor wie ik ben en voel me zoveel beter. Uiteraard realiseer ik me dat dit een begin is en ik nog een hele weg heb te gaan. Alleen heb ik de eerste stappen gezet en ben ik ontzettend blij dat ik niet meer in mijn donkere kamer onder een warme deken lig. Ik heb weer het gevoel dat ik leef.

Wil je meer weten over het coachtraject “Hooggevoelig inzetten als kracht” lees dan hier meer over het coachtraject. Voel je vrij om rechtstreeks contact op te nemen met één van onze coaches.

 

Labels

Labels ze worden overal opgeplaktLabels

Label een ander niet om hem te begrijpen

Ongelofelijk wat zijn er een enorme hoeveelheid labels en vooroordelen, die wij mensen met de nodige eenvoud uitspreken over een ander. Om er even een aantal te noemen, die ik in de afgelopen periode voorbij heb horen komen:

– Iemand is altijd zo druk, zal wel ADHD/ ADD hebben
– Iemand zit de hele dag thuis en werkt niet, zal zeker geen zin hebben om te werken

– Iemand is gepest, zal wel aan hem zelf hebben gelegen
– Iemand is een dromer, altijd zweverig, moet je niet te serieus nemen

– Iemand is mishandeld, zal wel aan de persoon zelf hebben gelegen
– Iemand gebruikt antidepressiva, zal niet veel karakter in zitten

– Iemand is overspannen, ja dat was te verwachten; altijd alleen maar aan het werk
– Iemand is succesvol, zal wel zijn komen aanwaaien

– Iemand is verslaafd geweest, zal geen ruggengraat in hebben gezeten
– Iemand heeft een sterke uitstraling, zal wel ontzettend arrogant zijn

Degenen die met regelmaat worden geconfronteerd met deze oordelen van anderen, worden er vaak voor een eerste keer; keihard door geraakt. Het oordeel en het bijbehorende label worden voor het gemak met de nodige eenvoud ingevuld. Vaak word het in een opleggende overtuigende toon in communicatie gebracht én sterker nog; vaak word het niet eens rechtstreeks naar de persoon in kwestie gecommuniceerd.

Het projecteren van eigen gevoelens van angst en onzekerheid zorgen er vaak voor, dat dergelijke oordelen worden geplakt op een ander. Angst en onzekerheid kunnen ook vaak onbewust worden omgezet naar jaloezie en afgunst. Het plaatsen van iemand in een hokje geeft misschien even een houvast en een goed gevoel. Alleen weet ook dat je jezelf de meest waardevolle, verdiepende en bijzondere gesprekken met een ander misgunt. Welke angst kan zo groot zijn, dat je een ander blijft veroordelen en labellen. De angst voor de confrontatie met jezelf?

Mocht je een persoon zijn die vaak een oordeel of een label plakt op iemand anders. Stel jezelf dan eens één van de volgende vragen: “Hoe komt het dat ik zo snel oordeel over een ander?” óf “Welk gevoel geeft het oordelen over een ander mij?”

Mocht je een persoon zijn die vaak een vooroordeel incasseert stel jezelf dan, de eerst volgende keer, de volgende vraag: “Wat zegt het over de ander, dat hij mij op deze manier veroordeelt?”. Je zal zien dat je hiermee de verantwoordelijkheid en daarmee het gevoel terug legt bij de persoon bij wie het, gegeven vooroordeel over jou, thuis hoort.

Label een ander niet om hem te begrijpen. Door de vooroordelen denk je de ander te begrijpen. Alleen je hebt nog niet de moeite genomen om de ander iets te vragen. Stel een vraag. Luister oprecht met volle aandacht, zodat je de ander ook daadwerkelijk kan begrijpen. Je zal de persoon zien, zoals hij is. Niet zoals jij hem door het opplakken van jouw labels ongemerkt vaak hebt gemaakt.